የፈረንሳይ የምስራቅ አፍሪካ ምሰሶ፡ ማክሮን፣ ኬንያ እና የአፍሪካ-አውሮፓ ግንኙነት እንደገና ማዋቀር

የፈረንሳይ የምስራቅ አፍሪካ ምሰሶ፡ ማክሮን፣ ኬንያ እና የአፍሪካ-አውሮፓ ግንኙነት እንደገና ማዋቀር

የፈረንሳዩ ፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮን በቅርቡ ወደ ኬንያ የሄዱበት ጉብኝት እና ከፕሬዚዳንት ዊሊያም ሩቶ ጋር ወደ 1 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋ ዋጋ ያላቸው ስምምነቶች መፈረም ከመደበኛ የዲፕሎማሲ ተሳትፎ የበለጠ ይወክላሉ። እነዚህ ስምምነቶች የፈረንሳይን የአፍሪካ ፖሊሲ በሳህል ውስጥ ባለው ተጽዕኖ በከፍተኛ ሁኔታ ማሽቆልቆል በኋላ ጥልቅ ስትራቴጂካዊ ዳግም ማስተካከያን ያመለክታሉ። እንደ ማሊ፣ ቡርኪና ፋሶ እና ኒጀር ባሉ አገሮች ውስጥ ወታደራዊ መባረር እና እየጨመረ የመጣውን የፈረንሳይ ፀረ-ጥላቻ ስሜት ተከትሎ፣ ፓሪስ አሁን በምስራቅ አፍሪካ በተለይም እንደ ኬንያ ካሉ ፖለቲካዊ የተረጋጋ፣ ኢኮኖሚያዊ ምኞት ካላቸው አገሮች ጋር አዲስ አጋርነት እየፈለገች ነው።

ጉብኝቱ ብዙ ተንታኞች የፈረንሳይን “የአፍሪካ ዳግም ማስጀመር” ብለው የሚገልጹትን ያንፀባርቃል። በታሪክ፣ በአህጉሪቱ ላይ የፈረንሳይ ተጽዕኖ በተለምዶ “ፍራንሳፍሪክ” በመባል በሚታወቀው ማዕቀፍ - በፖለቲካዊ ተጽዕኖ፣ በወታደራዊ መገኘት፣ በኢኮኖሚ ጥገኝነት እና ፓሪስን ከቀድሞ ቅኝ ግዛቶች ጋር የሚያገናኙ ልሂቃን አውታረ መረቦች በሚታወቀው ስርዓት ውስጥ ተጠናቋል። ማክሮን ይህ ዘመን እንዳበቃ በይፋ አስታውቋል፣ ፈረንሳይ አሁን ከቅኝ ግዛት በኋላ ባለው የበላይነት ሳይሆን በኢንቨስትመንት፣ በንግድ እና በጋራ ጥቅሞች ላይ የተመሰረቱ ግንኙነቶችን እንደምትፈልግ አፅንዖት ይሰጣል።

 ይህ ተምሳሌታዊ ለውጥ በናይሮቢ በተካሄደው “የአፍሪካ ወደፊት ጉባኤ” ዝግጅት በግልጽ ታይቷል፣ ይህም ከ1973 ወዲህ ዝግጅቱ በእንግሊዝኛ ተናጋሪ የአፍሪካ አገር ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ መካሄዱን የሚያሳይ ነው። ውሳኔው ጉልህ የሆነ የጂኦፖሊቲካዊ ትርጉም ነበረው። ፈረንሳይ በአፍሪካ ውስጥ ያለው የፖለቲካ የስበት ማዕከል እየተለወጠ መሆኑን እውቅና ሰጥታለች። የአንግሊፎን አፍሪካ፣ በተለይም የምስራቅ አፍሪካ፣ ተለዋዋጭ የኢኮኖሚ እና የስትራቴጂክ ድንበርን እየወከለ ነው።

በፈረንሳይ እና በኬንያ መካከል የተፈረሙት ስምምነቶች ይህንን አዲስ አቅጣጫ ያሳያሉ። ከ800 ሚሊዮን ዶላር በላይ የሞምባሳ ወደብን ዘመናዊ ለማድረግ ቃል ገብተዋል። ተጨማሪ ኢንቨስትመንቶች የኬንያን የንፋስ ኃይል ዘርፍ መስፋፋትን ጨምሮ የናይሮቢን የተጓዥ የባቡር ስርዓት እና የታዳሽ የኃይል መሠረተ ልማት ላይ ያነጣጠሩ ነበሩ። እነዚህ ፕሮጀክቶች ፈረንሳይ እራሷን እንደ የደህንነት ተዋናይ ብቻ ሳይሆን እንደ የረጅም ጊዜ የኢኮኖሚ ልማት አጋር እንደገና ለማስቀመጥ የምታደርገውን ሙከራ ያሳያሉ።

ማክሮን ቻይና በአፍሪካ መሠረተ ልማት እና በማዕድን ዘርፎች ላይ እያደገች ያለውን የበላይነት ለመተቸት አጋጣሚውን ተጠቅሞበታል። ቤጂንግ በሀብት ማውጣት እና በውጭ ማቀነባበሪያ ሰንሰለቶች አማካኝነት የጥገኝነት መዋቅሮችን እንደምትፈጥር ከሷል። ሆኖም፣ ይህ ትችት ሙሉ በሙሉ ኢኮኖሚያዊ ስጋቶችን ከማንጸባረቅ ይልቅ ሰፊ የጂኦፖሊቲካዊ ውድድርን ያንፀባርቃል። ቻይና እራሷን የአፍሪካ ግንባር ቀደም የመሠረተ ልማት ፋይናንስ አድራጊ ሆና አቁማለች፣ ሩሲያ ደግሞ በወታደራዊ ትብብር እና በግል የደህንነት ዝግጅቶች አማካኝነት በበርካታ የአፍሪካ አገሮች የደህንነት አሻራዋን አስፍታለች።

ለፈረንሳይ፣ ኬንያ በርካታ ስትራቴጂካዊ ጥቅሞችን ትሰጣለች። ከፖለቲካዊ ተለዋዋጭ የሳህል ክልል በተለየ መልኩ ኬንያ አንጻራዊ ተቋማዊ መረጋጋት፣ የተለያየ ኢኮኖሚ እና በዓለም አቀፍ የንግድ ስርዓቶች ውስጥ ጠንካራ ውህደት ታቀርባለች። ከዚህም በላይ፣ በቀይ ባህር የባህር ኮሪደር ውስጥ በሚከሰቱ መስተጓጎሎች መካከል፣ የህንድ ውቅያኖስ ለአለም አቀፍ ንግድ እና ለጂኦፖሊቲካዊ ውድድር ወሳኝ እየሆነ መጥቷል። የኬንያ በዚህ ኮሪደር ላይ ያላት ጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ የንግድ እና የባህር መረጋጋትን ለማረጋገጥ ለሚፈልጉ የአውሮፓ ኃያላን አስፈላጊ አጋር ያደርገዋል።

ኬንያ በክልላዊ ጉዳዮች ላይ በተለይም በሱዳን እና በሰፊው የአፍሪካ ቀንድ ግጭቶች ላይ እየጨመረ በሚሄድ ተጽዕኖ ፈጣሪ የዲፕሎማሲ ሚና ትጫወታለች። ከዩናይትድ ስቴትስ እና ከዩናይትድ ኪንግደም ጋር ያላት የጠበቀ የደህንነት ትብብር ለምዕራባውያን ኃያላን ያላትን ስትራቴጂካዊ እሴት የበለጠ ያሳድጋል።

ፕሬዝዳንት ሩቶ ሽርክናውን በጋራ ጥቅም ላይ የሚውል እና ወደፊት የሚመለከት አድርገው አስቀምጠውታል። ኬንያ አሁን “ወደፊት” እና “ወደ ደቡብ” እያየች እንደሆነ የሰጡት መግለጫ አፍሪካ ከባህላዊ የምዕራባውያን ኃያላን ጋር ብቻ ከመተባበር ይልቅ የተለያዩ ዓለም አቀፍ ሽርክናዎችን በመከተል ላይ ያላትን እምነት የሚያንፀባርቅ ነው። ይህ በአፍሪካ ውስጥ ሰፊ ለውጥን የሚያንፀባርቅ ሲሆን መንግስታት ርዕዮተ ዓለምን ከማስተካከል ይልቅ የግብይት፣ የወለድ ላይ የተመሠረተ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነትን እየፈለጉ ነው።

ሆኖም አስፈላጊ ጥያቄዎች አሁንም መልስ አላገኙም። ፈረንሳይ ከአስርተ ዓመታት በኋላ ከቅኝ ግዛት በኋላ ተጽዕኖ ካሳደረች በኋላ በአፍሪካ ውስጥ እራሷን በእውነት እንደገና ማደስ ትችላለች? የአፍሪካ ማህበረሰቦች የፈረንሳይን የዳግም ብራንዲንግ ጥረቶች ይቀበላሉ ወይስ አህጉሪቱ በቻይና፣ ሩሲያ፣ ቱርክ፣ የባህረ ሰላጤ ሀገራት እና በአዳዲስ የአፍሪካ ክልላዊ ኃያላን መልክ ወደተቀረፀው የድህረ-ፈረንሳይ ጂኦፖለቲካዊ ዘመን እየተሸጋገረች ነው?

መልሱ በመጨረሻ በዲፕሎማሲያዊ ንግግር ላይ ሳይሆን ፈረንሳይ በአክብሮት፣ በኢኮኖሚ ፍትሃዊነት እና በስትራቴጂካዊ እኩልነት ላይ የተመሠረተ አጋርነት መስጠት ትችል እንደሆነ ላይ የተመሠረተ ሊሆን ይችላል። ዛሬ አፍሪካ ከአሁን በኋላ የቀዝቃዛው ጦርነት አፍሪካ ወይም ወዲያውኑ ከቅኝ ግዛት በኋላ ያለው ዘመን አይደለችም። እየጨመረ የመጣ ጠንካራ፣ ባለብዙ ዋልታ እና የጂኦፖሊቲካዊ እሴቷን የምታውቅ ናት። ስለዚህ የፈረንሳይ በምስራቅ አፍሪካ ስኬት የተመሰረተው አሮጌውን ተጽዕኖ በአዲስ ቋንቋ ለማደስ ከመሞከር ይልቅ ከዚህ አዲስ የአፍሪካ እውነታ ጋር ለመላመድ ባላት ችሎታ ላይ ነው።